نبود دسترسی به تأسیسات هسته‌ای ایران پس از ارجاع آژانس دوباره به شورای امنیت می‌رسد
نوشته تحریریه The Israel Deskانتشار:
قرار است شورای امنیت سازمان ملل در ۲۷ اکتبر پس از ارجاع شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، پرونده هسته‌ای ایران را بررسی کند. سازمان مستقل Security Council Report که فعالیت شورا را دنبال می‌کند، در پیش‌نگر ۲۶ اکتبر از نشست صبح نیویورک خبر داد. انتظار می‌رود رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، اعضا را در جریان وضعیت بگذارد.
اختلاف از دسترسی بازرسان آغاز می‌شود
فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایالات متحده نگرانی اصلی را در بیانیه‌ای مشترک که ۹ سپتامبر در شورای حکام ارائه و توسط دولت بریتانیا منتشر شد، توضیح دادند. به گفته آنان، ایران در دوره تحت پوشش آخرین گزارش آژانس هیچ دسترسی به تأسیسات هسته‌ای نداده و همه فعالیت‌های راستی‌آزمایی میدانی را متوقف کرده است.
این وضع فراتر از زبان دیپلماتیک، مسئله‌ای عملی ایجاد می‌کند. راستی‌آزمایی هسته‌ای مستلزم آن است که بازرسان بدانند چه موادی وجود دارد، کجاست و آیا مصرف اعلام‌شده با شواهد سازگار است. پیشنهاد مذاکره به‌خودی‌خود اندازه‌گیری و دسترسی لازم برای پاسخ را فراهم نمی‌کند.
پرونده چگونه به نیویورک رسید؟
به گزارش Security Council Report، قطعنامه سپتامبر شورای حکام خواستار ارسال یافته عدم پایبندی و اسناد مرتبط به شورای امنیت و مجمع عمومی شد. بیانیه چهار دولت توضیح می‌دهد که شورا پس از یافته ژوئن ۲۰۲۵، بارها گزارش‌دادن را به تعویق انداخت تا فرصت بیشتری برای همکاری فراهم شود.
بنابراین ارجاع، یک مسئله حل‌نشده راستی‌آزمایی را به نهاد بین‌المللی دیگری می‌برد. این اقدام خودکار بسته تحریمی تازه ایجاد نمی‌کند و نشانه توافق شورا بر سر واکنش نیست. جلسه ۲۷ اکتبر نشست گزارش‌دهی است، نه رأی‌گیری اعلام‌شده برای تصویب اقدامی مشخص.
تحریم و راستی‌آزمایی با موانع متفاوت روبه‌رو هستند
شورا بر سر بازگشت تحریم‌های پیشین سازمان ملل از طریق سازوکار ماشه توافق هسته‌ای نیز اختلاف دارد. بریتانیا، فرانسه و آلمان می‌گویند تحریم‌ها بازگشته‌اند؛ روسیه و چین روند و مبنای حقوقی آن را رد می‌کنند. این مواضع در نشست ۱۰ سپتامبر شورا علنا مطرح شد.
مشکل بازرسی می‌تواند در حالی ادامه یابد که دولت‌ها بر سر تحریم بحث می‌کنند. از سوی دیگر، اعلام تحریم به معنی بازگشت دسترسی بازرسان نیست. برای دنبال‌کنندگان تهدید ایران، این دو شاخص جداست: فشار وارد بر تهران و اطلاعات موجود درباره فعالیت هسته‌ای آن.
در بیانیه بعدی چه باید جست؟
مفیدترین تحولات مشخص خواهند بود: ازسرگیری ورود به تأسیسات، اطلاعاتی برای حسابرسی مواد هسته‌ای، یا ترتیبات راستی‌آزمایی توافق‌شده که آژانس بتواند اجرا کند. چهار دولت تأکید کردند تعهدات پادمانی ایران را نمی‌توان یک‌جانبه تعلیق کرد. هر پاسخ ایران باید با دسترسی و اطلاعات واقعی دریافتی بازرسان سنجیده شود.
برای اسرائیل، این پرونده به توان ارزیابی یک تهدید عمده منطقه‌ای بر پایه شواهد قابل اتکا مربوط است. صرف برگزاری جلسه چنین شواهدی فراهم نمی‌کند. تاریخ نشست و برگزاری آن در صبح نیویورک در پیش‌نگر Security Council Report تأیید شده است؛ The Israel Desk نتوانست مستقلا ساعت دقیق آغاز را پیدا کند.
